Σοφοκλή Αντιγόνη

Σοφοκλή: Αντιγόνη 688-739, Μετάφραση Ι.Ν. Γρυπάρης

Σοῦ δ’ οὖν πέφυκα πάντα προσκοπεῖν ὅσα λέγει τις ἢ πράσσει τις ἢ ψέγειν ἔχει· (690) τὸ γὰρ σὸν ὄμμα δεινὸν ἀνδρὶ δημότῃ λόγοις τοιούτοις, οἷς σὺ μὴ τέρψῃ κλύων. Ἐμοὶ δ’ ἀκούειν ἔσθ’ ὑπὸ σκότου τάδε, τὴν παῖδα ταύτην οἷ’ ὀδύρεται πόλις, πασῶν γυναικῶν ὡς ἀναξιωτάτη (695) κάκιστ’ ἀπ’ ἔργων εὐκλεεστάτων φθίνει, ἥτις τὸν αὑτῆς αὐτάδελφον ἐν φοναῖς πεπτῶτ’ ἄθαπτον μήθ’ ὑπ’ ὠμηστῶν κυνῶν εἴασ’ ὀλέσθαι μήθ’ ὑπ’ οἰωνῶν τινος· οὐχ ἥδε χρυσῆς ἀξία τιμῆς λαχεῖν; (700) τοιάδ’ ἐρεμνὴ σῖγ’ ἐπέρχεται φάτις. Ἐμοὶ δὲ σοῦ πράσσοντος εὐτυχῶς, πάτερ, οὐκ ἔστιν οὐδὲν κτῆμα τιμιώτερον· τί γὰρ πατρὸς θάλλοντος εὐκλείας τέκνοις ἄγαλμα μεῖζον, ἢ τί πρὸς παίδων πατρί; (705) Μή νυν ἓν ἦθος μοῦνον ἐν σαυτῷ φόρει, ὡς φῂς σύ, κοὐδὲν ἄλλο, τοῦτ’ ὀρθῶς ἔχειν· ὅστις γὰρ αὐτὸς ἢ φρονεῖν μόνος δοκεῖ, ἢ γλῶσσαν, ἣν οὐκ ἄλλος, ἢ ψυχὴν ἔχειν, οὗτοι διαπτυχθέντες ὤφθησαν κενοί. (710) Ἀλλ’ ἄνδρα, κεἴ τις ᾖ σοφός, τὸ μανθάνειν πόλλ’ αἰσχρὸν οὐδὲν καὶ τὸ μὴ τείνειν ἄγαν. Ὁρᾷς παρὰ ῥείθροισι χειμάρροις ὅσα δένδρων ὑπείκει, κλῶνας ὡς ἐκσῴζεται, τὰ δ’ ἀντιτείνοντ’ αὐτόπρεμν’ ἀπόλλυται. (715) Αὔτως δὲ ναὸς ὅστις ἐγκρατῆ πόδα τείνας ὑπείκει μηδέν, ὑπτίοις κάτω στρέψας τὸ λοιπὸν σέλμασιν ναυτίλλεται. Ἀλλ’ εἶκε θυμῷ καὶ μετάστασιν δίδου. Γνώμη γὰρ εἴ τις κἀπ’ ἐμοῦ νεωτέρου (720) πρόσεστι, φήμ’ ἔγωγε πρεσβεύειν πολὺ φῦναί τιν’ ἄνδρα πάντ’ ἐπιστήμης πλέων· εἰ δ’ οὖν, φιλεῖ γὰρ τοῦτο μὴ ταύτῃ ῥέπειν, καὶ τῶν λεγόντων εὖ καλὸν τὸ μανθάνειν. ΧΟ. Ἄναξ, σέ τ’ εἰκός, εἴ τι καίριον λέγει, (725) μαθεῖν, σέ τ’ αὖ τοῦδ’· εὖ γὰρ εἴρηται διπλᾶ. ΚΡ. Οἱ τηλικοίδε καὶ διδαξόμεσθα δὴ φρονεῖν ὑπ’ ἀνδρὸς τηλικοῦδε τὴν φύσιν; ΑΙ. Μηδὲν τὸ μὴ δίκαιον· εἰ δ’ ἐγὼ νέος, οὐ τὸν χρόνον χρὴ μᾶλλον ἢ τἆργα σκοπεῖν. (730) ΚΡ. Ἔργον γάρ ἐστι τοὺς ἀκοσμοῦντας σέβειν; ΑΙ. Οὐδ’ ἂν κελεύσαιμ’ εὐσεβεῖν εἰς τοὺς κακούς. ΚΡ. Οὐχ ἥδε γὰρ τοιᾷδ’ ἐπείληπται νόσῳ; ΑΙ. Οὔ φησι Θήβης τῆσδ’ ὁμόπτολις λεώς. ΚΡ. Πόλις γὰρ ἡμῖν ἁμὲ χρὴ τάσσειν ἐρεῖ; (735) ΑΙ. Ὁρᾷς τόδ’ ὡς εἴρηκας ὡς ἄγαν νέος; ΚΡ. Ἄλλῳ γὰρ ἢ ’μοὶ χρή με τῆσδ’ ἄρχειν χθονός; ΑΙ. Πόλις γὰρ οὐκ ἔσθ’ ἥτις ἀνδρός ἐσθ’ ἑνός. ΚΡ. Οὐ τοῦ κρατοῦντος ἡ πόλις νομίζεται; ΑΙ. Καλῶς ἐρήμης γ’ ἂν σὺ γῆς ἄρχοις μόνος.

Για σένα λοιπόν είμαι εγώ που πρέπει φυσικά να προσέχω όλα όσα οι άλλοι ή λένε ή κάνουν ή έχουν να σου ψέξουν. Γιατί μπροστά σε σένα θα 'χε φόβο να λέη ένας πολίτης τέτοια λόγια που δε θα ευχαριστιόσουν να τ' ακούσης· μα εγώ έτσι από κρυφά μπορώ ν' ακούω πόσο θρηνούν την κόρη αυτή στην πόλη, που ενώ πιο λίγο απ' όλες τις γυναίκες τ' άξιζε αυτό, έτσι άτιμα πεθαίνει για μια τόσο λαμπρή και τίμια πράξη· γιατί τον αδερφό της που κοιτόνταν σκοτωμένος στη μάχη άθαφτος έτσι, δεν άφησε να τον σπαράξουν μήτε σκυλιά αιμοβόρα, μήτε τ' άγρια τα όρνια· δεν είν' αυτή λοιπόν άξια να τύχη χρυσή τιμή; Τέτοιες σιγά γυρνούνε σκεπαστές ομιλίες μες στην πόλη. Μα εγώ, πατέρα, άλλο κανένα χτήμα δεν έχω πιο ακριβό από τη δική σου την ευτυχία· γιατί και ποιο στολίδι στα παιδιά μπορεί να 'ναι πιο μεγάλο απ' την τιμή και δόξα του πατέρα, ή στον πατέρα πάλι απ' των παιδιών του; Μην κρατής λοιπόν μέσα σου ένα μόνο τρόπο να σκέπτεσαι, και να πιστεύης πως ό,τι λες εσύ και τίποτ' άλλο δεν είναι ορθό, γιατ' όποιοι το νομίζουν, πως μόνοι αυτοί είναι φρόνιμοι, ή πως έχουν ή γλώσσα ή πνεύμα που δεν έχουν άλλοι, αυτοί αν τους ξεψαχνίσης θα βρεθούνε ολότελ' άδειοι· μα ένας άνθρωπος και σοφός να 'ναι, δεν είναι ντροπή του να μαθαίνη πολλά και να μη σφίγγη το δοξάρι πολύ· βλέπεις τα δέντρα που πλάι στο φουσκωμένο ρέμα σκύβουν κεφάλι, πως γλυτώνουν τα κλωνιά τους, μα οσ' αντιστέκουν σύγκορμα χαλιούνται· έτσι κι όταν κανείς καραβοκύρης παρασφίξη τη σκότα και δε λέει να λασκάρη στον άνεμο καθόλου, θ' αναποδογυρίση και πια τότε με προύμυτα κουβέρτα θ' αρμενίζη. Μα δόσε τόπο στην οργή και στρέξε απόφαση ν' αλλάξης, γιατί αν είμαι άξιος κι εγώ, αν και νεώτερος, να κρίνω κάτι σωστό, λέω πως πολύ πιο πάνω απ' όλ' αξίζει να 'χη γεννηθή κανείς μ' όλη του κόσμου τη σοφία· μα αφού δεν συνηθά ένα τέτοιο πράμα να γίνεται, καλό είναι και να θέλη ν' ακούη εκείνους πού σωστά μιλούνε. ΧΟΡΟΣ Δε βλάφτει, ω βασιλιά, να τον ακούσης, αν κάτι λέη σωστό· και συ το ίδιο· γιατί καλά τα 'χετε πη κι οι δυο σας. ΚΡΕΟΝΤΑΣ Εμείς, σ' αυτή την ηλικία, να θέλη ένα παιδί να μας διδάξη γνώση; ΑΙΜΟΝΑΣ Το δίκιο μόνο· κι αν εγώ είμαι νέος, όχι τα χρόνια μα τα έργα πρέπει να κοιτάζη κανείς. ΚΡΕΟΝΤΑΣ Και το λες έργο, τους παραβάτες να τιμάς του νόμου; ΑΙΜΟΝΑΣ Ούτε και θα συμβούλευα κανένα σε τιμή να 'χη τους κακούς. ΚΡΕΟΝΤΑΣ Και μήπως δεν έχει αυτή πιαστή σε τέτοιο κρίμα; ΑΙΜΟΝΑΣ Όχι, φωνάζει μ' ένα στόμα ο λαός όλος της Θήβας. ΚΡΕΟΝΤΑΣ Και λοιπόν μια πόλη θα ορίση εμένα τι έχω να διατάζω; ΑΙΜΟΝΑΣ Βλέπεις πως τώρα μίλησες σαν πάρα πολύ νέος; ΚΡΕΟΝΤΑΣ Γι' άλλον, κι όχι για μένα πρέπει λοιπόν να κυβερνώ τη χώρα; ΑΙΜΟΝΑΣ Δεν υπάρχει χώρα καμιά που να 'ναι ενός ανθρώπου. ΚΡΕΟΝΤΑΣ Ώστε δε θεωρείται η πόλη εκείνου που είναι ο άρχοντάς της; ΑΙΜΟΝΑΣ Ωραία θα κυβερνούσες τότε μόνος μια έρημη χώρα.

greek-language.gr

Λεξιλόγιο Δικανικών Όρων

• ἂγω εἰς δίκην ή δικαστήριον ή ἐπί τούς δικαστάς = καταγγέλλω κάποιον στο δικαστήριο
• ἀγών = δίκη δημόσια ή ιδιωτική, δικαστικός αγώνας
• ἀγωνίζομαι γραφήν ή δίκην = υποστηρίζω μέχρι το τέλος κάποια υπόθεση
• αἰτία = κατηγορία
• αἰτίαν ἒχω, ἐν αἰτία εἰμί, αἰτίαν λαμβάνω = κατηγορούμαι
• ἀειφυγία = εξορία, ισόβια
• αἱρῶ = αποδεικνύω κάποιον ένοχο για έγκλημα
• αἱρῶ γραφήν ή δίκην = κερδίζω δίκη
• ἁλίσκομαι = καταδικάζομαι για κάτι
• ἃλωσις = καταδίκη
• ἀνατίθημι = ρίχνω επάνω, αποδίδω
• ἀντιδικῶ = είμαι αντίδικος, προτείνω δίκη εναντίον κάποιου
• ἀντίδικος = ο κατήγορος ή ο κατηγορούμενος ανάλογα
• οἱ ἀντίδικοι = τα πρόσωπα που έχουν τη διαφορά
• ἀντίδοσις = ανταλλαγή περιουσίας (στην αρχαία Ελλάδα)
• ἀπαγωγή = παρουσίαση μπροστά στις αρχές και καταγγελία
• ἀπογιγνώσκω = αθωώνω κάποιον
• ἀπογράφω = καταγγέλλω κάποιον
• ἀπογραφή = αντίγραφο μηνύσεως, κατάθεση, καταγραφή
• ἀποκτείνω= καταδικάζω σε θάνατο
• ἀποκτείνω εμαυτόν = αυτοκτονώ
• ἀποφεύγω = απαλλάσσομαι από την κατηγορία
• ἀποψηφίζομαί τινός = αθωώνω κάποιον
• ἂτιμος= όποιος στερήθηκε τα πολιτικά του δικαιώματα
• ἀτιμῶ = στερώ από κάποιον τα πολιτικά του δικαιώματα
• ἀφίημι = απαλλάσσω από την κατηγορία
• βούλευσις= επιβουλή για τη ζωή κάποιου, αγωγή για φόνο «εκ προμελέτης»
• γραφή = καταγγελία, μήνυση για δημόσιο αδίκημα
• γραφή ξενίας = μήνυση εναντίον κάποιου που παράνομα απέκτησε πολιτικά δικαιώματα
• γραφή παρανόμων = καταγγελία για παράνομες προτάσεις
• γράφομαι = μηνύω, καταγγέλλω κάποιον
• τό γεγραμμένον = η ποινή
• τά γεγραμμένα = τα άρθρα της μηνύσεως
• γράφω ψήφισμα = υποβάλλω σχέδιο νόμου
• διαγιγνώσκω = αποφασίζω σε κάποια δίκη
• δέομαι καί ἱκετεύω και ἀντιβολῶ = συνήθως μαζί αυτά τα τρία ρήματα φανερώνουν πολύ θερμή ικεσία
• διαγράφω δίκην = ξεγράφω από τον κατάλογο κάποια δίκη
• διαγράφομαι δίκην = αποσύρω τη δίκη
• διαμαρτύρομαι= κάνω ένσταση, παρουσιάζω μάρτυρες
• δίδωμι δίκην = τιμωρούμαι
• Δίκη = η θεά της δικαιοσύνης
• διώκω = κάνω μήνυση εναντίον κάποιου
• ὁ διώκων = ο κατήγορος
• δοκιμάζω = εξετάζω και κρίνω κάποιον για δημόσιο λειτούργημα
• ἐγκαλῶ = μηνύω κάποιον στο δικαστήριο
• ἒγκλημα = κατηγορία, παράπονο
• εἰσαγγέλλω= μηνύω κάποιον για δημόσιο αδίκημα
• εἰσάγω γραφήν ή δίκην = εισάγω στο δικαστήριο κάποια υπόθεση.
• ἐνδείκνυμι = μηνύω, καταγγέλλω.
• ἐξελέγχω = καταδικάζω , αποδεικνύω ένοχο
• ἐπέξειμί τινος = καταδιώκω κάποιον δικαστικώς
• ἐπιδικάζω= επικυρώνω με δικαστική απόφαση κάτι σε κάποιον
• ἐπικαλῶ = εγκαλώ = κατηγορώ
• ἐπικηρύσσω = ορίζω ποινή
• ἐπιμαρτύρομαι = παρουσιάζω κάποιον ως μάρτυρα.
• ἐπισκήπτω = μηνύω κάποιον
• ἐπιστάτης = ο πρόεδρος της συνελεύσεως, ο επιθεωρητής
• ἐπιτίθημι = βάζω πρόσθετη ποινή
• ἐπιτιμῶ = βάζω ποινή σε κάποιον
• ἐπίτιμος= αυτός που έχει όλα τα δικαιώματα του πολίτη
• εύθυνα = τιμωρία
• εὐθύνας δίδωμι = λογοδοτώ
• εὒνοια = δωροδοκία
• ζημία = εὒθυνα = τιμωρία, πρόστιμο
• ζημίωμα = πρόστιμο, ποινή
• ζητέω-ῶ = ερευνώ, αναζητώ.
• ζήτησις = δικαστική έρευνα.
• ἡττάομαι-ῶμαι= χάνω τη δίκη, καταδικάζομαι
• θάνατος = θανατική καταδίκη με νόμο
• καθαιρέω-ῶ = καταδικάζω
• καθαίρουσα ψῆφος = καταδικαστική ψήφος
• καθίσταμαί τινά εἰς ἀγῶνα = φέρνω κάποιον σε δίκη
• καλοῦμαί τινά = μηνύω κάποιον
• καταγιγνώσκω τινός τι = καταλογίζω σε κάποιον κάτι
• καταγιγνώσκω τινός θάνατον = καταδικάζω κάποιον σε θάνατο
• κατακρίνω = καταδικάζω
• καταχειροτονῶ = ψηφίζω εναντίον κάποιου με ανάταση του χεριού
• καταχειροτονῶ θάνατόν τινός = ψηφίζω το θάνατο κάποιου
• καταψηφίζομαί τινός = καταδικάζω κάποιον με την ψήφο μου
• καταψήφισις = καταδίκη.
• κρίνω = κατηγορώ, καταδικάζω
• κρίσις = απόφαση, δίκη
• λέγω λόγον = (για τον κατήγορο) = απαγγέλλω κατηγορία
• λέγω λόγον = (για τον κατηγορούμενο) = απολογούμαι
• μαρτύρομαι = επικαλούμαι μάρτυρα , διαμαρτύρομαι
• μετοίκιον = ο φόρος των ξένων που έμεναν στην Αθήνα
• νικῶ την δίκην = κερδίζω τη δίκη.
• ξενικόν = ο φόρος των ξένων εμπόρων στην Αθήνα.
• ὀφλισκάνω δίκην = χάνω τη δίκη
• ὀφλισκάνω + γεν . της αιτίας = καταδικάζομαι για…
• ὀφλισκάνω δίκην θανάτου = καταδικάζομαι σε θάνατο
• ὀφλισκάνω ζημίαν = καταδικάζομαι να πληρώσω πρόστιμο
• παράνομα γράφω = προτείνω πράγματα παράνομα
• παρανόμων γραφή = μήνυση για παράνομες προτάσεις
• παρανόμων φεύγω = καταγγέλλομαι για παράνομες προτάσεις
• προβούλευμα = προκαταρκτικό ψήφισμα
• προκαταγιγνώσκω= καταδικάζω κάποιον πριν απολογηθεί
• προσκαλῶ (για κατήγορο) = καταθέτω μήνυση
• προχειρίζομαι = ορίζω, εκλέγω, εγκαθιστώ
• σείω = συκοφαντώ
• τάττω ζημίαν = επιβάλλω ποινή
• τιμῶ = επιβάλλω ποινή, καταδικάζω…
• τίμησις = υπολογισμός ζημίας ή βλάβης
• τίμημα = τιμωρία, πρόστιμο
• ὑβρίζω = κακοποιώ, βιάζω, ατιμάζω, γίνομαι υπερήφανος
• ὕβρις = σοβαρή σωματική κακοποίηση, προσβολή, αλαζονεία
• ὑπάγω τινά υπό το δικαστήριον = καταγγέλλω κάποιον
• ὑπέχω δίκην τινός = έχω να δώσω λόγο για κάτι
• ὑποτιμῶμαι = προτείνω για τον εαυτό μου κατώτερη ποινή από εκείνη που πρότεινε ο κατήγορος

«... ἐν βρόχῳ τὸν τράχηλον ἔχων νομοθετεῖ...»: ... νομοθετεί βάζοντας το λαιμό του στη θηλιά...

« ... και να μην νομοθετούν για να ικανοποιήσουν ούτε όσους επιθυμούν να κάνουν κακό ούτε όσους επιθυμούν να ξεφύγουν για το κακό που έκαναν... »

.

Δημοσθένη «Κατά Τιμοκράτους»

Demosthenes

Ο Τιμοκράτης [μέγας διαπλεκόμενος της εποχής] (353 π.Χ) επιχειρεί να εισάγει νόμο, σύμφωνα με τον οποίο οι χρεώστες του κράτους [μεγαλο-οφειλέτες] μπορούν να παραμείνουν ελεύθεροι ως την ένατη πρυτανεία του χρόνου, με την προϋπόθεση να παράσχουν εγγυήσεις για τις οφειλές τους. Σημειώνεται ότι ο νόμος ευνοούσε, ανάμεσα σε άλλους, τους φίλους [λαμόγια της εποχής] του Τιμοκράτη, Γλαυκέτη, Μελάνωπο και Ανδροτίωνα, που είχαν ιδιοποιηθεί τη λεία από ένα εχθρικό πλοίο [αστεία πράγματα δηλαδή, σε σύγκριση με τα λαμόγια του σήμερα], γεγονός που τους καθιστούσε οφειλέτες προς το δημόσιο.

Αναθηματική πλάκα από
τους Επιζεφύριους Λοκρούς

Αρχαίο Κείμενο

[139] Βούλομαι δ’ ὑμῖν, ὦ ἄνδρες δικασταί, ἐν Λοκροῖς ὡς νομοθετοῦσι διηγήσασθαι· οὐδὲν γὰρ χείρους ἔσεσθε παράδειγμά τι ἀκηκοότες, ἄλλως τε καὶ ᾧ πόλις εὐνομουμένη χρῆται. ἐκεῖ γὰρ οὕτως οἴονται δεῖν τοῖς πάλαι κειμένοις χρῆσθαι νόμοις καὶ τὰ πάτρια περιστέλλειν καὶ μὴ πρὸς τὰς βουλήσεις μηδὲ πρὸς τὰς διαδύσεις τῶν ἀδικημάτων νομοθετεῖσθαι, ὥστ’ ἄν τις βούληται νόμον καινὸν τιθέναι, ἐν βρόχῳ τὸν τράχηλον ἔχων νομοθετεῖ, καὶ ἐὰν μὲν δόξῃ καλὸς καὶ χρήσιμος εἶναι ὁ νόμος, ζῇ ὁ τιθεὶς καὶ ἀπέρχεται, εἰ δὲ μή, τέθνηκεν ἐπισπασθέντος τοῦ βρόχου. [140] καὶ γάρ τοι καινοὺς μὲν οὐ τολμῶσι τίθεσθαι, τοῖς δὲ πάλαι κειμένοις ἀκριβῶς χρῶνται. καὶ ἐν πολλοῖς δὲ πάνυ ἔτεσιν, ὦ ἄνδρες δικασταί, εἷς λέγεται παρ’ αὐτοῖς νόμος καινὸς τεθῆναι.

Ζάλευκος ο Πυθαγόρειος , ήταν νομοθέτης
που φέρεται να έζησε τον 7ο π.Χ. αιώνα
στους Επιζεφύριους Λοκρούς στην Κάτω Ιταλία.

Μετάφραση

Θέλω, κύριοι δικαστές, να σας εκθέσω με λεπτομέρειες με ποιον τρόπο νομοθετούν στους Λοκρούς· δεν θα γίνετε χειρότεροι, βέβαια, αν έχετε ακούσει κάποιο παράδειγμα, το οποίο μάλιστα χρησιμοποιεί και μια πόλη που κυβερνάται με καλούς νόμους. Γιατί εκεί έχουν τέτοια πεποίθηση ότι πρέπει να εφαρμόζουν τους νόμους που ισχύουν από παλιά και να περιφρουρούν την προγονική κληρονομιά και να μην νομοθετούν για να ικανοποιήσουν ούτε όσους επιθυμούν να κάνουν κακό ούτε όσους επιθυμούν να ξεφύγουν για το κακό που έκαναν, ώστε, αν κανείς θέλει να θεσπίσει έναν καινούργιο νόμο, νομοθετεί βάζοντας τον λαιμό του στη θηλιά, και αν φανεί ότι ο νόμος είναι καλός και χρήσιμος, ο νομοθέτης συνεχίζει να ζει και μπορεί να φύγει, ενώ στην αντίθετη περίπτωση, η θηλιά σφίγγει και αυτός πεθαίνει. Και ενώ, βέβαια, δεν τολμούν να θεσπίσουν καινούριους, όμως εφαρμόζουν με ακρίβεια όσους ισχύουν από παλιά. Και εδώ και πάρα πολλά χρόνια, κύριοι δικαστές, αναφέρεται ότι έχει θεσπιστεί μόνο ένας καινούριος νόμος σε αυτούς.

Θουκυδίδου Περικλέους Επιτάφιος (Β, 35)

Αρχαίο Κείμενο

[35]  Οἱ μὲν πολλοὶ τῶν ἐνθάδε ἤδη εἰρηκότων ἐπαινοῦσι τὸν προσθέντα τῷ νόμῳ τὸν λόγον τόνδε, ὡς καλὸν ἐπὶ τοῖς ἐκ τῶν πολέμων θαπτομένοις ἀγορεύεσθαι αὐτόν. ἐμοὶ δὲ ἀρκοῦν ἂν ἐδόκει εἶναι ἀνδρῶν ἀγαθῶν ἔργῳ γενομένων ἔργῳ καὶ δηλοῦσθαι τὰς τιμάς, οἷα καὶ νῦν περὶ τὸν τάφον τόνδε δημοσίᾳ παρασκευασθέντα ὁρᾶτε, καὶ μὴ ἐν ἑνὶ ἀνδρὶ πολλῶν ἀρετὰς κινδυνεύεσθαι εὖ τε καὶ χεῖρον εἰπόντι πιστευθῆναι. χαλεπὸν γὰρ τὸ μετρίως εἰπεῖν ἐν ᾧ μόλις καὶ ἡ δόκησις τῆς ἀληθείας βεβαιοῦται. ὅ τε γὰρ ξυνειδὼς καὶ εὔνους ἀκροατὴς τάχ' ἄν τι ἐνδεεστέρως πρὸς ἃ βούλεταί τε καὶ ἐπίσταται νομίσειε δηλοῦσθαι, ὅ τε ἄπειρος ἔστιν ἃ καὶ πλεονάζεσθαι, διὰ φθόνον, εἴ τι ὑπὲρ τὴν αὑτοῦ φύσιν ἀκούοι. μέχρι γὰρ τοῦδε ἀνεκτοὶ οἱ ἔπαινοί εἰσι περὶ ἑτέρων λεγόμενοι, ἐς ὅσον ἂν καὶ αὐτὸς ἕκαστος οἴηται ἱκανὸς εἶναι δρᾶσαί τι ὧν ἤκουσεν· τῷ δὲ ὑπερβάλλοντι αὐτῶν φθονοῦντες ἤδη καὶ ἀπιστοῦσιν. ἐπειδὴ δὲ τοῖς πάλαι οὕτως ἐδοκιμάσθη ταῦτα καλῶς ἔχειν, χρὴ καὶ ἐμὲ ἑπόμενον τῷ νόμῳ πειρᾶσθαι ὑμῶν τῆς ἑκάστου βουλήσεώς τε καὶ δόξης τυχεῖν ὡς ἐπὶ πλεῖστον.

Μετάφραση από τον Ελευθέριο Βενιζελο

«Οι περισσότεροι που ωμίλησαν μέχρι τούδε από την θέσιν αυτήν επήνεσαν τον νομοθέτην, ο οποίος εις το έθιμον της δημοσία δαπάνη κηδείας επρόσθεσε την απαγγελίαν του επιταφίου λόγου, διότι έκρινεν ότι αρμόζει τοιαύτη ν' απονέμεται, τιμή κατά την ταφήν των νεκρών του πολέμου. Αλλ' εγώ θα ενόμιζα αρκετόν προς άνδρας, οι οποίοι δι' έργων εδείχθησαν γενναίοι, να εκδηλούνται και αι τιμαί δι' έργων, οποία είναι όσα βλέπετε παρομαρτούντα εις την υπό της πόλεως παρασκευασθείσαν επιτάφιον αυτήν τελετήν, και να μη εξαρτάται η υστεροφημία πολλών ανδρών από την ευγλωττίαν ή έλλειψιν ευγλωττίας του ρήτορος. Διότι δύσκολον είναι να ομιλήση κανείς με το προσήκον μέτρον εις περιστάσεις, κατά τας οποίας και αυτή η ακριβής παράστασις της αληθείας δυσκόλως γίνεται πιστευτή. Καθόσον και ο γνωρίζων εξ' ιδίας αντιλήψεως τα γεγονότα και ευνοϊκώς διατεθειμένος ακροατής, είναι πιθανόν να θεωρήση ότι οι λόγοι του ρήτορος είναι υποδεέστεροι της ιδικής του γνώσεως και ευνοίας, και ο μη επαρκώς γνωρίζων τα πράγματα, οσάκις ακούει κάτι τι που υπερβαίνει τας ιδικάς του δυνάμεις, είναι πιθανόν ένεκα φθόνου να πιστεύση ότι πρόκειται περί υποβολών. Διότι οι έπαινοι που λέγονται δι' άλλους επί τοσούτον μόνον είναι ανεκτοί, εφόσον έκαστος νομίζει ότι και ο ίδιος είναι ικανός να κατορθώση όμοια ή ανάλογα των επαινουμένων. Ό,τι δήποτε υπερβαίνει τούτο, προκαλεί αμέσως τον φθόνον και την δυσπιστίαν. Επειδή, εν τούτοις, οι πρόγονοί μας επεδοκίμασαν την συνήθειαν αυτήν ως καλώς έχουσαν, οφείλω και εγώ, συμμορφούμενος με τον νόμον, να δοκιμάσω να ανταποκριθώ όσον το δυνατόν περισσότερον προς την επιθυμίαν και τας πεποιθήσεις του καθενός από τους ακροατάς μου.

Σχόλια 

Ο Περικλής αποτελεί την τέλεια έκφραση του ιδανικού ρήτορα.

Προοίμιο:

Ø Όπως όλοι οι ρήτορες έτσι και ο Περικλής ακολουθεί μια τυποποιημένη μορφή στο προοίμιο του λόγου του.

Ø Αναφέρεται στην καθιέρωση των επιταφίων λόγων επιδοκιμάζοντάς την.

Ø Τονίζει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει (με αντικειμενικό στόχο να εξασφαλίσει την επιείκια των ακροατών captatio benevolentiae).

Ø Θεωρεί δεδομένη την αδυναμία του να ανταποκριθεί στο μέγεθος των κατορθωμάτων των νεκρών (τέχνασμα της ρητοροτεχνικής του προοιμίου).

Ø Τονίζει όμως ότι θα προσπαθήσει να φανεί άξιος των περιστάσεων.

Ø Ο τόνος μεγαλοπρεπής, συμβάλλει στην ψυχική ανάταση των ακροατών.

¨     Oι μέν πολλοί… : Άγνωστο ποιοι ήταν οι ομιλητές στον Κεραμεικό.

Σωζόμενοι Επιτάφιοι :

Περικλή: 431 ( Κεραμεικός )

Γοργία: Για τους νεκρούς του Πελ/κού πολέμου (σώζονται αποσπάσματα ) - Προτρέπει σε συμφιλίωση. 

Λυσία: 392 – για τους νεκρούς Αθηναίους, που έπεσαν στο Λέχαιο της Κορινθίας. 

Πλάτωνα: 362 στο διάλογο «Μενέξενος»= ειρωνικός Επιτάφιος για τους νεκρούς που έπεσαν πριν από την Ανταλκίδειο ειρήνη. 

Δημοσθένη: 338 για τους Αθηναίους (μάχη της Χαιρώνειας – Κεραμεικός). 

Υπερείδη: 322 (Λαμιακός πόλεμος – Κεραμεικός).

τον προθέντα…: Σόλωνας ή κατ’ άλλους η εκκλησία του δήμου με πρόταση του Θεμιστοκλή κατά τους Περσικούς.

ὡς καλὸν ἐπὶ τοῖς ἐκ τῶν πολέμων θαπτομένοις ἀγορεύεσθαι

αὐτόν.: Επιφυλακτικότητα του ρήτορα για την αξία του λόγου

     (σε αντίθεση με τους παλαιότερους). Θεωρεί ότι είναι αρκετές οι έμπρακτες εκδηλώσεις.

«ἂν ἐδόκει» : εκφράζει μετριοπάθεια – υποτάσσεται στην παράδοση   (ρητορικό τέχνασμα με στόχο την επιείκια ). 

ἔργῳ γενομένων: η θυσία των νεκρών 

ἔργῳ καὶ δηλοῦσθαι: οι έμπρακτες εκδηλώσεις της πολιτείας (η τελετή στο σύνολό της, τέλεση γυμνικών αγώνων, η προστασία των μελών της οικογένειας των νεκρών…).  

Ο λόγος υστερεί απέναντι στην πράξη.  

Η αντίθεση λόγου – έργου είναι κύριο χαρακτηριστικό της τεχνικής του Θουκυδίδη αλλά και της ζωής των Αθηναίων του 5^ου αιώνα που απέδιδαν στο λόγο την ίδια βαρύτητα με τα έργα.

 Δέλτα Βήτα

Θουκυδίδου Περικλέους Επιτάφιος (Β, 34)

Η κηδεία των πρώτων νεκρών του πολέμου
Θουκυδίδου, Ιστοριών, Β, 34

 Αρχαίο Κείμενο

[34]  ᾿Εν δὲ τῷ αὐτῷ χειμῶνι ᾿Αθηναῖοι τῷ πατρίῳ νόμῳ χρώμενοι δημοσίᾳ ταφὰς ἐποιήσαντο τῶν ἐν τῷδε τῷ πολέμῳ πρώτων ἀποθανόντων τρόπῳ τοιῷδε. τὰ μὲν ὀστᾶ προτίθενται τῶν ἀπογενομένων πρότριτα σκηνὴν ποιήσαντες, καὶ ἐπιφέρει τῷ αὑτοῦ ἕκαστος ἤν τι βούληται· ἐπειδὰν δὲ ἡ ἐκφορὰ ᾖ, λάρνακας κυπαρισσίνας ἄγουσιν ἅμαξαι, φυλῆς ἑκάστης μίαν· ἔνεστι δὲ τὰ ὀστᾶ ἧς ἕκαστος ἦν φυλῆς. μία δὲ κλίνη κενὴ φέρεται ἐστρωμένη τῶν ἀφανῶν, οἳ ἂν μὴ εὑρεθῶσιν ἐς ἀναίρεσιν. ξυνεκφέρει δὲ ὁ βουλόμενος καὶ ἀστῶν καὶ ξένων, καὶ γυναῖκες πάρεισιν αἱ προσήκουσαι ἐπὶ τὸν τάφον ὀλοφυρόμεναι. τιθέασιν οὖν ἐς τὸ δημόσιον σῆμα, ὅ ἐστιν ἐπὶ τοῦ καλλίστου προαστείου τῆς πόλεως, καὶ αἰεὶ ἐν αὐτῷ θάπτουσι τοὺς ἐκ τῶν πολέμων, πλήν γε τοὺς ἐν Μαραθῶνι· ἐκείνων δὲ διαπρεπῆ τὴν ἀρετὴν κρίναντες αὐτοῦ καὶ τὸν τάφον ἐποίησαν. ἐπειδὰν δὲ κρύψωσι γῇ, ἀνὴρ ᾑρημένος ὑπὸ τῆς πόλεως, ὃς ἂν γνώμῃ τε δοκῇ μὴ ἀξύνετος εἶναι καὶ ἀξιώσει προήκῃ, λέγει ἐπ' αὐτοῖς ἔπαινον τὸν πρέποντα· μετὰ δὲ τοῦτο ἀπέρχονται. ὧδε μὲν θάπτουσιν· καὶ διὰ παντὸς τοῦ πολέμου, ὁπότε ξυμβαίη αὐτοῖς, ἐχρῶντο τῷ νόμῳ. ἐπὶ δ' οὖν τοῖς πρώτοις τοῖσδε Περικλῆς ὁ Ξανθίππου ᾑρέθη λέγειν. καὶ ἐπειδὴ καιρὸς ἐλάμβανε, προελθὼν ἀπὸ τοῦ σήματος ἐπὶ βῆμα ὑψηλὸν πεποιημένον, ὅπως ἀκούοιτο ὡς ἐπὶ πλεῖστον τοῦ ὁμίλου, ἔλεγε τοιάδε.

Μετάφραση από τον Ελευθέριο Βενιζέλο

Κατά την διάρκειαν του ιδίου χειμώνος, οι Αθηναίοι, συμμορφούμενοι προς πατροπαράδοτον έθιμον, ετέλεσαν δημοσία δαπάνη την κηδείαν των πρώτων νεκρών του παρόντος πολέμου. Η επιτάφιος αυτή τελετή γίνεται κατά τον εξής τρόπον: Αφού στήσουν επί τούτω εξέδραν, τοποθετούνται επάνω εις αυτήν την προπαραμονήν της εκφοράς τα οστά των πεσόντων, και ο καθείς φέρει εις τον νεκρόν του ο,τι επιτάφιον δώρον θέλει. Όταν έλθη η ώρα της εκφοράς, άμαξαι κομίζουν λάρνακας κυπαρισσίνας, μίαν δι' εκάστην φυλήν, και τα οστά εκάστου τοποθετούνται εις την λάρνακα της ιδικής του φυλής. Δια τους αγνοουμένους, όσους δεν κατώρθωσαν να εύρουν και συλλέξουν, φέρουν επάνω εις τα χέρια κενόν φέρετρον με επίστρωμα. Καθείς που θέλει, είτε πολίτης, είτε ξένος, ημπορεί να λάβη μέρος εις την εκφοράν, και αι συγγενείς ακόμη γυναίκες προσέρχονται εις τον τόπον του ενταφιασμού ολοφυρόμεναι. Αι λάρνακες τοποθετούνται εις το δημόσιον μνημείον, το οποίον κείται εις το ωραιότερον προάστειον της πόλεως, και εις το οποίον θάπτονται ανέκαθεν οι πεσόντες εις τον πόλεμον, πλην των πεσόντων εις τον Μαραθώνα. Διότι επειδή εθεώρησαν την ανδρείαν των τελευταίων αυτών ολωσδιόλου εξαιρετικήν τους έθαψαν εκεί όπου έπεσαν. Αφού τοποθετηθούν τα οστά υπό την γην, ρήτωρ, ο οποίος έχει ορισθή υπό της πόλεως και ο οποίος όχι μόνον θεωρείται προικισμένος με μεγάλην σύνεσιν, αλλά και στέκει υψηλά εις την κοινήν εκ-τίμησιν, απαγγέλλει προς τιμήν των πεσόντων το κατάλληλον εγκώμιον. Και μετά τούτο απέρχονται. Κατά τον τρόπον τούτον γίνεται η κηδεία, και καθ' όλην την διάρκειαν του πολέμου, οσάκις παρουσιάσθη περίστασις, συνεμορφώθησαν προς το έθιμον τούτο. Προς τιμήν λοιπόν των πρώτων αυτών θυμάτων του πολέμου, επεφορτίσθη να ομιλήση ο Περικλής, υιός του Ξανθίππου. Και όταν ήλθεν η κατάλληλος στιγμή, επροχώρησεν από το μνημείον εις το βήμα, το οποίον είχε κατασκευασθή υψηλόν, δια ν' ακούεται από όσον το δυνατόν περισσοτέρους από τους συναθροισθέντας, και ωμίλησεν ως εξής περίπου:

Σχόλια

᾿Εν δὲ τῷ αὐτῷ χειμῶνι: Το πρώτο σημαντικό γεγονός του 1^ου χειμώνα του πολέμου (431) ήταν ο επίσημος ενταφιασμός των νεκρών. 

μία δὲ κλίνη κενὴ φέρεται ἐστρωμένη τῶν ἀφανῶν, οἳ ἂν μὴ εὑρεθῶσιν ἐς ἀναίρεσιν.: Αφανείς ( άφαντοι, εξαφανισμένοι ) ήταν η τυπική ονομασία των σκοτωμένων των οποίων τα πτώματα δεν έβρισκαν μετά τη μάχη για να τα θάψουν. Σύμφωνα με τις βαθιά ριζωμένες αντιλήψεις των Ελλήνων, οι ψυχές όσων δεν τάφηκαν, βασανίζονταν μεταθανάτια. Γι’ αυτό ήταν απόλυτα επιβεβλημένη υποχρέωση των ζωτανών να τους θάψουν.Ταφή ήταν και το να ενταφιάσουν ομοιώματα, είδωλα νεκρών, ή να κάνουν εικονική, συμβολική τελετή ταφής. (Μαρτυρίες για συμβολική ταφή συναντάμε στον Ηρόδοτο και τον Ευρυπίδη). Η ελληνική συμβολική ταφή των νεκρών αναζεί στα νεώτερα κράτη με τη μορφη των μνημείων του Άγνωστου Στρατιώτη (μετά τον Α΄παγκοσμιο Πόλεμο).

πάρεισιν αἱ προσήκουσαι ἐπὶ τὸν τάφον ὀλοφυρόμεναι: Οι ολοφυρμοί των γυναικών ήταν απαραίτητο στοιχείο των επικηδείων τιμών, γιατί ήταν πολύ κακό για τη μεταθανάτια τύχη του νεκρού το να θαφτεί άκλαυτος.

πλήν γε τοὺς ἐν Μαραθῶνι: Κατά τιμητική εξαίρεση οι 192 μαχητές που σκοτώθηκαν στο Μαραθώνα τάφηκαν στο χώρο που έγινε η μάχη σε ιδιαίτερο κοινό τάφο, τον τύμβο ή σωρό του Μαραθώνα. Ο Παυσανίας αναφέρει ότι επάνω στον τύμβο υπήρχαν στήλες με τα ονόματα των νεκρών κατά φυλές. Έγιναν επιπλέον και άλλοι δυο τάφοι, ένας για τους Πλαταιείς και ένας για τους δούλους.

H εναλλαγή των χρόνων των ρημάτων (ενεστώτα - αορίστου) κατά την αφήγηση των γεγονότων από το Θουκυδίδη: Ο αόριστος εποιήσαντο παρουσιάζει τη συγκεκριμένη τελετή προς τιμή των συγκεκριμένων νεκρών του πρώτου χρόνου, όπως έγινε σε συγκεκριμένη χρονική στιγμή. Οι αλλεπάλληλοι ενεστώτες που ακολουθούν δραματοποιούν την ταφή των νεκρών του μεγάλου πολέμου, δίνουν δηλαδή την εντύπωση ότι η ταφή τελείται μπροστά στα μάτια όλων των μεταπολεμικών αναγνωστών

Δέλτα Βήτα

Ο Πυθαγόρας για την Παιδεία

Κείμενο

(Ιάμβλιχος «Περί του Πυθαγορικού Βίου» 8,43)

Ο Πυθαγόρας για την Παιδεία

«Οὕτω δ’ ἐστί τ ῇ φύσει σπουδαῖον τοῦτο (η Παιδεία), ὥστε τῶν μέν ἄλλων τῶν ἐπαινουμένων τά μέν οὐχ οἷόν τε εἶναι παρ’ ἑτέρου μεταλαβεῖν, οἷον τήν ῥώμην, τό κάλλος, τήν ὑγείαν, τήν ἀνδρείαν, τά δέ τόν προέμενον οὐκ ἔχειν αὐτόν, οἷον τόν πλοῦτον, τάς ἀρχάς, ἕτερα πολλά τῶν παραλειπομένων, τήν δέ δυνατόν εἶναι καί παρ’ ἑτέρου μεταλαβεῖν καί τόν δόντα μηδέν ἧττον αὐτόν ἔχειν.»

Pythagoras

Μετάφραση

Από τη φύση της λοιπόν τόσο σπουδαία είναι η παιδεία, ώστε απ’ όλα όσα επαινούμε, κάποια είναι αδύνατον να τα πάρουμε από τους άλλους, όπως τη δύναμη, την ομορφιά, την υγεία και την ανδρεία, ενώ κάποια άλλα, αυτός που τα δίνει στους άλλους, δεν τα κατέχει πια. Αυτά είναι ο πλούτος, η εξουσία και πολλά άλλα που εδώ τα παραλείπουμε.

Την παιδεία όμως είναι δυνατόν να την παραλαμβάνει κάποιος από άλλον και αυτός που την παραδίδει ποτέ ο ίδιος να μην τη χάνει.

Είπαν για την Ελληνική Γλώσσα: History of the Greek Language

Arza Juan Jose Puhana (Βάσκος Ελληνιστής και πολιτικός)
«Οφείλουμε να διακηρύξουμε ότι δεν έχει υπάρξει στον κόσμο μία γλώσσα η οποία να δύναται να συγκριθεί με την κλασσική Ελληνική.»
«Η της Ελληνικής γλώσσης σαφήνεια, η τελειότης, η ελασιμότης και πλούτος τοσούτοι εισίν ή πάσας άλλας γλώσσας υπερίσχυκε και ικανή του δημιουργείν και αναπτύσσειν τοσούτον πολιτισμόν ή πάσαι άλλαι ήττονές εισίν, αλλ' αφειλέται αυτής».

History of the Greek Language

The Hippocratic Oath

Azio Huan (Βάσκος γερουσιαστής): «Διά την διεθνοποίησιν της Ελληνικής γλώσσης μεγάλην έχομεν ευθύνην, ως ουκ ούσαν άλλην γλώσσαν αυτής ανωτέραν».

Bouffartigue Jean και Delrieu Anne-Marie (Γάλλοι λεξικογράφοι): "Μακρινή πηγή του πολιτισμού μας η Ελλάδα, βρίσκεται ζωντανή μέσα στις λέξεις που λέμε. Σχηματίζει κάθε μέρα τη γλώσσα μας. Οι βάσεις και ο εξοπλισμός του επιστημονικού λεξιλογίου ήρθαν από την Ελλάδα, ακόμα και στην αρχαιότητα. Τα δάνεια όμως εξακολούθησαν, και όχι μόνο από συνήθεια. Συνέχισαν, διότι η Ελληνική γλώσσα προσφέρεται με αξιοθαύμαστο τρόπο, πολύ περισσότερο από ό,τι η Λατινική, για την δημιουργία των λέξεων ανάλογα με τις ανάγκες.
Η Ελληνική γλώσσα δεν παρείχε πια αρκετές λέξεις για τον αυξανόμενο αριθμό νέων εννοιών. Παρουσιάστηκε τότε η ιδέα να χρησιμοποιηθούν οι μέθοδοι που εφάρμοζαν οι Έλληνες για να
αυξάνουν το λεξιλόγιό τους. δομή της γλώσσας τους τούς επέτρεπε να συνθέτουν λέξεις μ' έναν τρόπο απλό και αποτελεσματικό. Τους μιμήθηκαν κατασκεύασαν μία νέα λέξη, την οποία μετέτρεψαν στη γλώσσα τους (γαλλικά, αγγλικά, γερμανικά, ιταλικά). Η μίμηση τις πιο πολλές φορές είναι πετυχημένη, διότι οι κατασκευαστές Ελληνικών λέξεων είναι εξαίρετοι Ελληνιστές".

Brunner Theodore F. (Ιδρυτής του TLG και διευθυντής του μέχρι το 1997)
«Σε όποιον απορεί γιατί ξοδεύτηκαν τόσα εκατομμύρια δολάρια για την αποθησαύριση των λέξεων της Ελληνικής, απαντούμε: Μα πρόκειται για την γλώσσα των προγόνων μας και η επαφή με αυτούς θα βελτιώσει τον πολιτισμό μας.»

Κικέρων (ο ενδοξότερος ρήτωρ της αρχαίας Ρώμης):
"Ει οι θεοί διαλέγονται, τη των Ελλήνων γλώττι χρώνται"

Crystal David (Γνωστός Άγγλος καθηγητής, συγγραφεύς της εγκυκλοπαίδειας του Cambridge για την Αγγλική)
«Είναι εκπληκτικό να βλέπεις πόσο στηριζόμαστε ακόμη στην Ελληνική, για να μιλήσουμε για οντότητες και γεγονότα που βρίσκονται στην καρδιά της σύγχρονης ζωής.»

D’Eichtal Gustave (Γάλλος συγγραφεύς)
«Η Ελληνική γλώσσα είναι μία γλώσσα η οποία διαθέτει όλα τα χαρακτηριστικά, όλες τις προϋποθέσεις μιάς γλώσσης διεθνούς... εγγίζει αυτές τις ίδιες τις απαρχές του πολιτισμού... η οποία όχι μόνον δεν υπήρξε ξένη πρός ουδεμία από τις μεγάλες εκδηλώσεις του ανθρωπίνου πνεύματος, στην θρησκεία, στην πολιτική, στα γράμματα, στις τέχνες, στις επιστήμες, αλλά υπήρξε και το πρώτο εργαλείο, – πρός ανίχνευση όλων αυτών – τρόπον τινά η μήτρα... Γλώσσα λογική και συγχρόνως ευφωνική, ανάμεσα σε όλες τις άλλες...»

Durant Will (Αμερικανός ιστορικός και φιλόσοφος, καθηγητής του Πανεπιστημίου της Columbia)
«Το αλφάβητόν μας προήλθε εξ Ελλάδος δια της Κύμης και της Ρώμης. Η Γλώσσα μας βρίθει Ελληνικών λέξεων. Η επιστήμη μας εσφυρηλάτησε μιάν διεθνή γλώσσα διά των Ελληνικών όρων. Η γραμματική μας και η ρητορική μας, ακόμα και η στίξης και η διαίρεσης είς παραγράφους... είναι Ελληνικές εφευρέσεις. Τα λογοτεχνικά μας είδη είναι Ελληνικα – το λυρικόν, η ωδή, το ειδύλλιον, το μυθιστόρημα, η πραγματεία, η προσφώνησις, η βιογραφία, η ιστορία και προ πάντων το όραμα. Και όλες σχεδόν αυτές οι λέξεις είναι Ελληνικές.»

Foriel Charles Ο Γάλλος καθηγητής του Πανεπιστημίου της Σορβόνης είπε
«Η Ελληνική έχει ομοιογένεια σαν την Γερμανική, είναι όμως πιο πλούσια από αυτήν. Έχει την σαφήνεια της Γαλλικής, έχει όμως μεγαλύτερη ακριβολογία. Είναι πιο ευλύγιστη από την Ιταλική και πολύ πιο αρμονική από την Ισπανική. Έχει δηλαδή ότι χρειάζεται για να θεωρηθεί η ωραιότερη γλώσσα της Ευρώπης.»

Furtvengler (καθηγήτρια Πανεπιστημίου Βιέννης):
"Η Ρώμη στάθηκε μία αιώνια πόλη, αλλά η Αθήνα είναι κόσμος ολόκληρος".

Gibbon Edward (Βρετανός ιστορικός):
"Οι Βυζαντινοί εξακολουθούσαν να κατέχουν το χρυσό κλειδί που μπορούσε να ξεκλειδώνει τους θησαυρούς της αρχαιότητος: τη μουσική και την πλούσια Ελληνική γλώσσα που δίνει ψυχή στα αντικείμενα των αισθήσεων και σώμα στις αφηρημένες έννοιες της φιλοσοφίας".

Goeger Var. (Γερμανός σοφός):
"Ο Ευρωπαϊκός πολιτισμός ξεκινά από την Ελλάδα".

Goethe, Johann Wolfgang (Ο μεγαλύτερος ποιητής της Γερμανίας, 1749-1832)
«"'Aκουσα στον 'Aγιο Πέτρο της Ρώμης το Ευαγγέλιο σε όλες τις γλώσσες. Η Ελληνική ξεχώρισε, άστρο λαμπερό μέσα στη νύχτα".
"Η Ελλάδα είναι ο νους και η καρδιά της οικουμένης"»

Διάλογος του Γκαίτε με τους μαθητές του:
-Δάσκαλε τι να διαβάσουμε για να γίνουμε σοφοί όπως εσύ;
-Τους Έλληνες κλασικούς.
-Και όταν τελειώσουμε τους Έλληνες κλασικούς τι να διαβάσουμε;
-Πάλι τους Έλληνες κλασικούς.

Groot Jan de (Ολλανδός καθηγητής Ομηρικών κειμένων στο πανεπιστήμιο του Μοντρεάλ)
«Η Ελληνική γλώσσα έχει συνέχεια και σε μαθαίνει να είσαι αδέσποτος και να έχεις μια δόξα, δηλαδή μια γνώμη. Στην γλώσσα αυτή δεν υπάρχει ορθοδοξία. Έτσι ακόμη και αν το εκπαιδευτικό σύστημα θέλει ανθρώπους νομοταγείς – σε ένα καλούπι – το πνεύμα των αρχαίων κειμένων και η γλώσσα σε μαθαίνουν να είσαι αφεντικό.»

Heath T.L. (Βρετανός μαθηματικός):
"Η Ελληνική γλώσσα προσφερόταν κατά εξαιρετικό τρόπο ως όχημα της επιστημονικής σκέψεως. Ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά της γλώσσας του Ευκλείδη είναι η θαυμαστή ακρίβεια. Η γλώσσα των Ελλήνων είναι επίσης θαυμασίως περιεκτική. Στον Αρχιμήδη, στον Ήρωνα, στον Πτολεμαίο και στον Πάππο θα βρούμε πραγματικά πρότυπα περιεκτικών δηλώσεων".

Heidegger Martin (Γερμανός φιλόσοφος, από τους κυριότερους εκπροσώπους του υπαρξισμού του 20ου αιώνος)
«Η αρχαία Ελληνική γλώσσα ανήκει στα πρότυπα, μέσα από τα οποία προβάλλουν οι πνευματικές δυνάμεις της δημιουργικής μεγαλοφυΐας, διότι αναφορικά προς τις δυνατότητες που παρέχει στην σκέψη, είναι η πιό ισχυρή και συνάμα η πιό πνευματώδης από όλες τις γλώσσες του κόσμου.»
"Για τους Έλληνες η ύψιστη προίκα τους είναι η γλώσσα τους, στην οποία η παρουσία (φιλοσοφικός όρος) ως τοιαύτη φθάνει στην εκκάλυψη και στην κάλυψη. Όποιος δε μπορεί να δει τη δωρεά ενός τέτοιου δώρου προς τον άνθρωπο και όποιος δε μπορεί ν' αντιληφθεί τον προορισμό ενός τέτοιου πεπρωμένου, καθόλου δε θ' αντιληφθεί τον λόγο περί του προορισμού του είναι, όπως ο φυσικός τυφλός δε μπορεί ν' αντιληφθεί τι είναι το φως και το χρώμα". "Τα αρχαία Ελληνικά δεν είναι μία γλώσσα, αλλά "Η Γλώσσα"".

Heisenberg Werner (Γερμανός φυσικομαθηματικός-φιλόσοφος):
"Η θητεία μου στην Ελληνική γλώσσα υπήρξε η σπουδαιότερη πνευματική μου άσκησις. Στη γλώσσα αυτή υπάρχει η πληρέστερη αντιστοιχία μεταξύ της λέξεως και του εννοιολογικού της περιεχόμενου".

Jones Peter (Διδάκτωρ – καθηγητής του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης ο οποίος συνέταξε μαθήματα αρχαίων Ελληνικών πρός το αναγνωστικό κοινό, για δημοσίευση στην εφημερίδα «DailyTelegraph») Οι Έλληνες της Αθήνας του 5ου και του 4ου αιώνος είχαν φθάσει την γλώσσα σε τέτοιο σημείο, ώστε με αυτήν να εξερευνούν ιδέες όπως η δημοκρατία και οι απαρχές του σύμπαντος, έννοιες όπως το θείο και το δίκαιο. Είναι μιά θαυμάσια και εξαιρετική γλώσσα.»

Joyce James (Διάσημος Ιρλανδός συγγραφέας, 1882-1941)
«Σχεδόν φοβάμαι να αγγίξω την Οδύσσεια, τόσο καταπιεστικά αφόρητη είναι η ομορφιά.»

Keler Hellen (η διάσημη τυφλή Αμερικανίδα συγγραφέας):
«Αν το βιολί είναι το τελειότερο μουσικό όργανο, τότε η Ελληνική γλώσσα είναι το βιολί του ανθρώπινου στοχασμού.»

Khaldun Ibn (Ο μεγαλύτερος Άραβας ιστορικός)
«Που είναι η γραμματεία των Ασσυρίων, των Χαλδαίων, των Αιγυπτίων; Όλη η ανθρωπότητα έχει κληρονομήσει την γραμματεία των Ελλήνων μόνον.»

Kitto H umphrey F. (Βρετανος καθηγητής Πανεπιστημίου Bristol, 1968): "Είναι στη φύση της Ελληνικής γλώσσας να είναι ακριβής, καθαρή και σαφής. Η ασάφεια και η έλλειψη άμεσης ενοράσεως, που χαρακτηρίζει μερικές φορές τα Αγγλικά, καθώς και τα Γερμανικά, είναι εντελώς ξένες στην Ελληνική γλώσσα. Μαζί με αυτή τη σαφήνεια και τη δημιουργικότητα και τη σοβαρότητα, βρίσκουμε επίσης ευαισθησία και άψογη κομψότητα".
"Όλοι οι κλάδοι της λογοτεχνίας και της επιστήμης αρχίζουν με τους Έλληνες. Η Ελληνική γλώσσα είναι η πιο καθαρή και η πιο πλούσια στον κόσμο".

Kovaleva Irina (Σύγχρονη Ρωσίδα καθηγήτρια στο πανεπιστήμιο Λομονόσωφ, 1995) «Η Ελληνική γλώσσα είναι όμορφη σαν τον ουρανό με τα άστρα.»

Kruaze Maurice (Γάλλος Ακαδημαϊκός):
"Οι άνθρωποι θα ανατρέχουν πάντα στις πηγές της Ελληνικής κλασσικής αρχαιότητας για να δροσιστούν".

Lakarrier Jacques Ο σπουδαίος Γάλλος συγγραφέας είχε δηλώσει: «Στην Ελληνική υπάρχει ένας ίλιγγος λέξεων, διότι μόνο αυτή εξερεύνησε, κατέγραψε και ανέλυσε τις ενδότατες διαδικασίες της ομιλίας και της γλώσσης, όσο ... καμία άλλη γλώσσα.»

Lang Jacques (Γάλλος Υπουργός Παιδείας)
«Θα ήθελα να δώ να διδάσκονται τα Αρχαία Ελληνικά, με τον ίδιο ζήλο που επιδεικνύουμε εμείς, και στα Ελληνικά σχολεία.»

Laye Max v on (Βραβείον Νόμπελ Φυσικής)
«Οφείλω χάριτας στην θεία πρόνοια, διότι ευδόκησε να διδαχθώ τα αρχαία Ελληνικά, που με βοήθησαν να διεισδύσω βαθύτερα στο νόημα των θετικών επιστημών.»

Ligkora Frangkiskos (Σύγχρονος Ιταλός καθηγητής Πανεπιστημίου και Πρόεδρος της Διεθνούς Ακαδημίας πρός διάδοσιν του πολιτισμού)
«Έλληνες να είστε περήφανοι που μιλάτε την Ελληνική γλώσσα ζωντανή και μητέρα όλων των άλλων γλωσσών. Μην την παραμελείτε, αφού αυτή είναι ένα από τα λίγα αγαθά που μας έχουν απομείνει και ταυτόχρονα το διαβατήριό σας για τον παγκόσμιο πολιτισμό.»

Marx Karl (ο θεμελιωτής του Μαρξισμού):
"Οι αξίες του Ελληνικού Πολιτισμού παραμένουν άφθαστα πρότυπα".

McDonald Marianne (η πρωτεργάτις του TLG)
"Η γνώση της Ελληνικής γλώσσας είναι απαραίτητο θεμέλιο υψηλής πολιτιστικής καλλιέργειας".
"Η Γλώσσα της Ελευθερίας, ο Ένδοξος θησαυρός της Ελλάδος, η Δόξα της Ελλάδος, ανήκει σε όλους μας και έχει διαμορφώσει την επιστημονική και λογοτεχνική κληρονομιά του Δυτικού Κόσμου.
[...] Η ιστορία της Ελληνικής γλώσσας αποτελεί την ιστορία της φιλοσοφικής και πολιτιστικής εξέλιξης του ανθρώπου της Δύσης. Από όλα τα ανθρώπινα δημιουργήματα, η Ελληνική γλώσσα είναι το καταπληκτικότερο. Η γνώση της Ελληνικής γλώσσας, της ζωής και των σχέσεων στις οποίες οι Έλληνες εξέφρασαν τη σκέψη τους και τα αισθήματά τους, είναι ουσιαστικά αντιπροσωπευτικά στοιχεία για έναν υψηλό πολιτισμό. Δεν υπάρχει πιο όμορφη γλώσσα από την Ελληνική. Έχει διατηρήσει την ομορφιά της μέσα στους αιώνες, όχι μόνο με τη μορφή και τους ήχους της, αλλά και με τις ηθικές ιδέες που εκφράζει.
[...] Οι Έλληνες μας έδωσαν το χρυσό μέτρο και τη χρυσή τους γλώσσα.
[...] Η Ελληνική γλώσσα πρέπει να διαιωνιστεί ως πολύτιμος και ωραίος θησαυρός.
[...] Πρέπει να ξεκινήσουμε μία νέα σταυροφορία για την υπεράσπιση της Ελληνικής γλώσσας και τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης του παρελθόντος. Η Ελληνική γλώσσα είναι ένα γερό κτίσμα όσο ο Παρθενώνας.
[...] Ας εργαστούμε όλοι μαζί για να λαμπρύνουμε το θησαυρό της Ελληνικής Γλώσσας και να τον κάνουμε κτήμα προσιτό σε όλον τον κόσμο".

McDonald Marianne, καθηγήτρια του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας και επικεφαλής του TLG δήλωσε
«Η γνώση της Ελληνικής είναι απαραίτητο θεμέλιο υψηλής πολιτιστικής καλλιέργειας.»

Meillet Α. Στο έργο «Σύντομη ιστορία της Ελληνικής Γλώσσης» του διάσημου γλωσσολόγου, υποστηρίζεται με σθένος η ανωτερότητα της Ελληνικής έναντι των άλλων γλωσσών.

Murray Gilbert (καθηγητής της Ελληνικής Γλώσσας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης):
"Η Ελληνική είναι η τελειότερη γλώσσα. Συχνά διαπιστώνει κανείς ότι μία σκέψη μπορεί να διατυπωθεί με άνεση και χάρη στην Ελληνική, ενώ γίνεται δύσκολη και βαριά στην Λατινική, Αγγλική, Γαλλική ή Γερμανική. Είναι η τελειότερη γλώσσα επειδή εκφράζει τις σκέψεις των τελειότερων ανθρώπων".

Navarro Luis José (Αντιπρόεδρος στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Ευρωκλάσσικα» της Ε.Ε.)
«Η Ελληνική γλώσσα για μένα είναι σαν κοσμογονία. Δεν είναι απλώς μιά γλώσσα...»

Nietzsche Friedrich ("Η Γένεση της Τραγωδίας", κεφ. XV, 1872)
"Αποδεδειγμένα σε κάθε περίοδο της εξέλιξής του ο δυτικοευρωπαϊκός πολιτισμός προσπάθησε να απελευθερώσει τον εαυτό του από τους Έλληνες. Η προσπάθεια αυτή είναι διαποτισμένη με βαθύτατη δυσαρέσκεια, διότι οτιδήποτε κι αν (οι δυτικοευρωπαίοι) δημιουργούσαν, φαινομενικά πρωτότυπο και άξιο θαυμασμού, έχανε χρώμα και ζωή στη σύγκρισή του με το Ελληνικό μοντέλο, συρρικνωνότανε, κατέληγε να μοιάζει με φθηνό αντίγραφο, με καρικατούρα. Έτσι ξανά και ξανά μια οργή ποτισμένη με μίσος ξεσπάει εναντίον των Ελλήνων, εναντίον αυτού του μικρού και αλαζονικού έθνους που είχε το νεύρο να ονομάσει βαρβαρικό (για κάθε εποχή) ό,τι δεν είχε δημιουργηθεί στο έδαφός του.
Μα ποιοί, επιτέλους, είναι αυτοί των οποίων η ιστορική αίγλη υπήρξε τόσο εφήμερη, οι θεσμοί τους τόσο περιορισμένοι, τα ήθη τους αμφίβολα έως απαράδεκτα, και οι οποίοι απαιτούν μια εξαίρετη θέση ανάμεσα στα έθνη, μια θέση πάνω από το πλήθος; Κανένας από τους επανεμφανιζόμενους εχθρούς τους δεν είχε την τύχη να ανακαλύψει το κώνειο, με το οποίο θα μπορούσαμε μια για πάντα να απαλλαγούμε από αυτούς. Όλα τα δηλητήρια του φθόνου, της ύβρεως, του μίσους έχουν αποδειχθεί ανεπαρκή να διαταράξουν την υπέροχη ομορφιά τους.
Έτσι, οι άνθρωποι συνεχίζουν να νιώθουν ντροπή και φόβο απέναντι στους Έλληνες. Βέβαια, πού και πού, κάποιος εμφανίζεται που αναγνωρίζει ακέραιη την αλήθεια, την αλήθεια που διδάσκει ότι οι Έλληνες είναι οι ηνίοχοι κάθε επερχόμενου πολιτισμού και σχεδόν πάντα τόσο τα άρματα όσο και τα άλογα των επερχόμενων πολιτισμών είναι πολύ χαμηλής ποιότητας σε σχέση με τους ηνίοχους (Έλληνες), οι οποίοι τελικά αθλούνται οδηγώντας το άρμα στην άβυσσο, την οποία αυτοί ξεπερνούν με αχίλλειο πήδημα".

Norden E, (Μεγάλος Γερμανός φιλόλογος)
«Εκτός από την Κινεζική και την Ιαπωνική, όλες οι άλλες γλώσσες διαμορφώθηκαν κάτω από την επίδραση της Ελληνικής, από την οποία πήραν, εκτός από πλήθος λέξεων, τους κανόνες και την γραμματική.»

Robins R. H. (Σύγχρονος Άγγλος γλωσσολόγος, καθηγητής στο πανεπιστήμιου του Λονδίνου) «Φυσικά δεν είναι μόνο στη γλωσσολογία όπου οι Έλληνες υπήρξαν πρωτοπόροι για την Ευρώπη. Στο σύνολό της η πνευματική ζωή της Ευρώπης ανάγεται στο έργο των Ελλήνων στοχαστών. Ακόμα και σήμερα επιστρέφουμε αδιάκοπα στην Ελληνική κληρονομιά για να βρούμε ερεθίσματα και ενθάρρυνση.»
«Ο Ελληνικός θρίαμβος στον πνευματικό πολιτισμό είναι ότι έδωσε τόσα πολλά σε τόσους πολλούς τομείς [...]. Τα επιτεύγματά τους στον τομέα της γλωσσολογίας όπου ήταν εξαιρετικά δυνατοί, δηλαδή στην θεωρία της γραμματικής και στην γραμματική περιγραφή της γλώσσας, είναι τόσο ισχυρά, ώστε να αξίζει να μελετηθούν και να αντέχουν στην κριτική. Επίσης είναι τέτοια που να εμπνέουν την ευγνωμοσύνη και τον θαυμασμό μας.»

Romigy Jacqueline de (Σύγχρονη Γαλλίδα Ακαδημαϊκός και συγγραφεύς)
«Η αρχαία Ελλάδα μας προσφέρει μια γλώσσα, για την οποία θα πώ ότι είναι οικουμενική.» «Όλος ο κόσμος πρέπει να μάθει Ελληνικά, επειδή η Ελληνική γλώσσα μας βοηθάει πρώτα από όλα να καταλάβουμε την δική μας γλώσσα.»

Sagkredo Frederick (Βάσκος καθηγητής γλωσσολογίας – Πρόεδρος της Ελληνικής Ακαδημίας της Βασκωνίας)
«Η Ελληνική γλώσσα είναι η καλύτερη κληρονομιά που έχει στη διάθεσή του ο άνθρωπος για την ανέλιξη του εγκεφάλου του. Απέναντι στην Ελληνική όλες, και επιμένω όλες οι γλώσσες είναι ανεπαρκείς.» «Η αρχαία Ελληνική γλώσσα πρέπει να γίνει η δεύτερη γλώσσα όλων των Ευρωπαίων, ειδικά των καλλιεργημένων ατόμων.» «Η Ελληνική γλώσσα είναι από ουσία θεϊκή.»

Sagredo και Puhana (Βάσκοι Ελληνιστές):
"Η Ελληνική γλώσσα και παιδεία αποτελουσι το θεμέλιον του Δυτικού πολιτισμού. Πάντες δε Ευρωπαίοι οφειλέται της Ελλάδος εσμέν".

Schliemann Heinrich (Διάσημος ερασιτέχνης αρχαιολόγος, 1822-1890)
«Επιθυμούσα πάντα με πάθος να μάθω Ελληνικά. Δεν το είχα κάνει γιατί φοβόμουν πως η βαθειά γοητεία αυτής της υπέροχης γλώσσας θα με απορροφούσε τόσο πολύ που θα με απομάκρυνε από τις άλλες μου δραστηριότητες.» (Ο Σλήμαν μίλαγε άψογα 18 γλώσσες. Για 2 χρόνια δεν έκανε τίποτα άλλο από το το να μελετάει τα 2 έπη του Ομήρου).

Shaw Γεώργιος Bernard (Μεγάλος Ιρλανδός θεατρικός συγγραφέας, 1856-1950)
«Αν στη βιβλιοθήκη του σπιτιού σας δεν έχετε τα έργα των αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων, τότε μένετε σε ένα σπίτι δίχως φώς.»

Shelley Mary: "Η γλώσσα των Ελλήνων, σε ποικιλία, απλότητα, ευλυγισία και πιστότητα ξεπερνά κάθε άλλη".

Snell Bruno (Διαπρεπής καθηγητής του Πανεπιστημίου του Αμβούργου) «Η Ελληνική γλώσσα είναι το παρελθόν των Ευρωπαίων.»

Thompson W. (καθηγητής Φυσικής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο St. Andrews): "Υπάρχουν άνθρωποι που λένε ότι τα Ελληνικά δε χρειάζονται. Πράγματι, υπάρχουν άνθρωποι για τους οποίους τα Ελληνικά δε θα μπορούσαν να κάνουν τίποτα. Υπάρχουν όμως και θα εξακολουθήσουν να υπάρχουν πολλοί άλλοι, που στην Ελληνική σοφία και στην γλυκιά Ελληνική γλώσσα ανακαλύπτουν κάτι που το έχουν ανάγκη και που χωρίς αυτό θα ένιωθαν στ' αλήθεια φτωχοί: κάτι που είναι σαν ραβδί στο χέρι, φως στο μονοπάτι, φάρος-οδηγός... Και όταν κάποιος τους ρωτήσει για ποιό λόγο ασχολούνται με την Ελληνική γλώσσα, το πιθανότερο είναι ότι θα μείνουν άφωνοι μπροστά στην τερατώδη ύβρη της ερωτήσεως και ο λόγος της αφοσιώσεώς τους θα μείνει για πάντα κρυμμένος από τον ερωτώντα".

Valter Errieta (Γαλλίδα γλωσσολόγος):
"Η Ελληνική γλώσσα είναι η μόνη στην Ευρώπη που δεν υπέκυψε σε καμία κατοχή"....

Wandruska O . (Καθηγητής Γλωσσολογίας στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης) «Για έναν Ιάπωνα ή Τούρκο, όλες οι Ευρωπαϊκές γλώσσες δεν φαίνονται ως ξεχωριστές, αλλά ως διάλεκτοι μιάς και της αυτής γλώσσας, της Ελληνικής.»

Ventris Mάικλ ('Aγγλος επιστήμων που αποκρυπτογράφησε τη Γραμμική γραφή Β'):
«Η αρχαία Ελληνική Γλώσσα ήτο και είναι ανωτέρα όλων των παλαιοτέρων και νεοτέρων γλωσσών.»
"Η αρχαία Ελληνική γλώσσα είχε ανωτερότητα και εξακολουθεί να έχει απέναντι σε όλες τις νεώτερες γλώσσες και, γιατί όχι, απέναντι σε όλες τις λατινικές, γερμανικές ή σλαβικές. Αυτό το εργαλείο είναι το τελειότερο πνευματικό εργαλείο που σφυρηλάτησε ποτέ η ανθρώπινη νόησις".

Voltaire (Γάλλος διανοητής, διαφωτιστής):
«Είθε η Ελληνική γλώσσα να γίνει κοινή όλων των λαών.»

Wilamowitz U. (Γερμανός φιλόλογος):
"Η Ελληνική φυλή, ανωτέρα κάθε άλλης, είναι και μητέρα κάθε πολιτισμού".

Zursen Albert:
"Δε μπορεί κανείς ν' αναφερθεί στα Ελληνικά γράμματα, χωρίς να αναφέρει ότι και η ίδια η γλώσσα, μία από τις ωραιότερες απ' όσες μίλησαν πoτέ οι άνθρωποι, εξακολουθεί να ζει και σήμερα στην επιστημονική ορολογία της εποχής μας, παρέχοντάς μας μία αστείρευτη πηγή νέων όρων".

Ακαδημία Επιστημών της ΕΣΣΔ, "Παγκόσμια Ιστορία":
"Χωρίς τα θεμέλια που έθεσαν οι Έλληνες δεν θα υπήρχε ο νεώτερος ευρωπαϊκός πολιτισμός. Η Ελληνική λογοτεχνία είναι η αρχαιότερη της Ευρώπης".

Γκάτσος Νίκος
«Πολύ δεν θέλει ο Έλληνας
Να χάσει την λαλιά του
Και να γίνει μισέλληνας
Από την αμυαλιά του.»

Σεφέρης Γιώργος
«Μα τι γυρεύουν οι ψυχές μας
Πάνω σε καταστρώματα καταλυμένων καραβιών
Μουρμουρίζοντας σπασμένες σκέψεις από ξένες γλώσσες;»

Πηγές:

• Γιάννη Παυλάκη, φιλολόγου και προέδρου ΟΔΕΓ Πειραιώς. Άρθρο στην εφημερίδα "Η Γλώσσα μας" του Ομίλου Πειραιώς για τη διάδοση της Ελληνικής Γλώσσας